ABC funduszy inwestycyjnych

Wszystko co chciałbyś wiedzieć o funduszach inwestycyjnych a boisz się zapytać czyli ABC funduszy inwestycyjnych.

W ubiegłym roku oszczędzający przynieśli do funduszy ponad 20 mld złotych. To góra pieniędzy, ale w bankach wciąż trzymamy dziesięć razy tyle! Czy trzeba bać się inwestycji w fundusze? Jak inwestować bezpiecznie? Oto nasze funduszowe ABC

Co to jest fundusz inwestycyjny?

Fundusz to taki worek pieniędzy, którym opiekują się specjaliści od ich pomnażania. Każdy z nas w każdej chwili może dorzucić do tego worka parę groszy. W zamian dostaje cos w rodzaju cegiełki potwierdzającej udział w funduszu. Z tą cegiełką możesz w każdej chwili przyjść do funduszu i poprosić o zwrot wpłaconych pieniędzy. Dopóki tego nie zrobisz - wynajęci przez fundusz eksperci będą robili wszystko, by powierzony im worek pieniędzy rósł szybciej niż wkłady na lokatach bankowych, a cegiełki były coraz więcej warte. I z reguły im się to udaje.

Dlaczego można zarobić więcej niż w banku?

Wkładając pieniądze do banku, godzisz się na określone odsetki. Z reguły są one niewysokie, ale wiesz z góry, ile zarobisz. Bank też nie dopłaca do interesu. Zarabia na obracaniu twoimi pieniędzmi i nie dzieli się z tobą tym, co zarobi ponad oprocentowanie lokaty. To czysty zysk banku. W funduszu jest inaczej. Wkładając do niego pieniądze, nigdy nic wiesz, ile zarobisz. Ale za to masz gwarancję, że fundusz odda ci prawie cały zysk, który wypracuje, obracając twoimi pieniędzmi. Pobierze tylko minimalną prowizję. To dlatego wkładając pieniądze do funduszu, możesz być prawie pewien, że wyciągniesz z niego więcej, niż dałaby ci lokata bankowa.

Czy trzeba mieć dużo pieniędzy?

Nie. Fundusze świetnie nadają się do systematycznego odkładania pieniędzy, zwłaszcza jeśli nie możesz sobie pozwolić na jednorazowe odłożenie np. 1000 zł. Fundusz przyjmie cię z otwartymi ramionami, nawet jeśli możesz odłożyć np. tylko dwieście złotych co miesiąc. Bank przy tak małych kwotach może odesłać cię z kwitkiem albo zaoferować najniżej oprocentowaną lokatę.

Czy pieniądze w funduszu są bezpieczne?

Z punktu widzenia uczciwości funduszu tak. Fundusze są ściśle kontrolowane przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd. W Polsce w ciągu 13 lat działania funduszy inwestycyjnych nie zdarzyło się by jakiś fundusz zbankrutował lub jego szefowie uciekli z pieniędzmi oszczędzających.

A Jeśli wynajętemu specjaliście podwinie się noga?

Fundusze nie gwarantują osiągnięcia określonego zysku, deklarują jedynie, że dołożą wszelkich starań, by klienci nie stracili na inwestycji. Ale menedżerowie, których fundusze wynajmują do zarządzania pieniędzmi, nie są nieomylni. Może się zdarzyć, że spiszą się nie najlepiej, popełnią jakieś błędy, np. kupią nie te obligacje czy akcje, które trzeba. Wówczas worek z pieniędzmi może rosnąć zbyt wolno albo wręcz się skurczyć. Fundusze zabezpieczają się przed tym, jak tylko mogą. ale ryzyka pomyłek całkiem wyeliminować się nie da.

Jak fundusz zabezpiecza się przed nieudanymi inwestycjami?

Żadnemu funduszowi nic wolno zainwestować wszystkich pieniędzy w jeden papier wartościowy. Prawo mówi, że najwyżej 5 proc. majątku oszczędzających można lokować w jednym miejscu. Fundusze same dobrze wiedzą, że nie stawia się wszystkiego na jedną kartę i inwestują nawet w kilkadziesiąt papierów wartościowych! Dzięki temu zmniejszają ryzyko do minimum.

Czy są fundusze bezpieczniejsze i mniej bezpieczne?

Każdy fundusz ma swoją politykę inwestycyjną. Jedne fundusze lokują pieniądze klientów tylko w bezpieczne bony skarbowe i obligacje, inne pędzą z nimi na warszawską giełdę (jakie są fundusze - czytaj poniżej). Jeśli wybierzesz bezpieczny fundusz, możesz liczyć tylko na niewiele większy zysk niż na lokacie. Ale za to masz zysk niemal jak w banku. Jeśli umieścisz pieniądze w ryzykownym funduszu - możesz zarobić nawet dziesięć razy tyle co na lokacie. Ale wyższe jest też ryzyko, że stracisz część pieniędzy.

Jaki fundusz można wybrać?

Lepszy jest fundusz otwarty, z polisą czy zamknięty?

Poza podstawowymi odmianami funduszy opisanymi powyżej są jeszcze inne fundusze, np. nieruchomości, inwestujące za granicą, lokujące na rynku terminowym. Ale to już, wyższa szkoła jazdy. Fundusze dzielą się na te:

Jak sprawdzić,w co inwestuje fundusz?

Każdy fundusz musi opublikować - i dać do wglądu wszystkim chętnym - tzw. prospekt informacyjny. Są w nim opisane sposoby lokowania pieniędzy, wysokość pobieranych przez fundusz opłat, a przede wszystkim modelowy skład portfela. Z lektury takiego prospektu można łatwo się dowiedzieć, czy w ramach swojej grupy fundusz należy do mniej, czy bardziej ryzykownych. Każdy fundusz co pół roku musi też spowiadać się z rzeczywistego składu portfela: czyli publikować dokładne informacje o tym jakie akcje, obligacje i bony skarbowe miał w portfelu i ile pieniędzy na nie przeznaczył.

Czym jeszcze różnią się między sobą poszczególne fundusze?

Każdy fundusz należy do jakiejś "rodziny" zwanej Towarzystwem Funduszy Inwestycyjnych. Każde towarzystwo tak jak każda rodzina ma swoje zasady i nawyki. Jedno towarzystwo najlepiej umie zarządzać funduszami akcji, inne specjalizuje się raczej w funduszach obligacji. Np. dwa fundusze obligacji należące do dwóch różnych rodzin mogą inwestować pieniądze swych klientów w różne obligacje: jeden więcej pieniędzy włoży w te dziesięcioletnie, a drugi w pięcioletnie. To dlatego fundusze nigdy nie mają identycznych wyników. I dlatego warto podzielić swoje pieniądze między dwa lub trzy towarzystwa - jeśli któremuś powiedzie się nieco gorzej, drugie pozwoli nadrobić straty.

Czy warto kierować się wysokością wypracowanych w przeszłości zysków?

To, że fundusz w ostatnim roku radził sobie bardzo dobrze, wcale nie oznacza, że tak samo będzie w przyszłości. Zanim się zdecydujesz, sprawdź wyniki funduszu w dłuższej perspektywie, np. w ciągu dwóch, trzech, czterech lat. Porównaj wyniki funduszu z innymi, należącymi do konkurencyjnych towarzystw.

Czy warto wybierać tylko wśród liderów?

Jeśli jakiś fundusz pod względem wypracowywanych zysków w jednym roku jest najlepszy. a w drugim wlecze się na samym końcu stawki, to oznacza, że prowadzi dość ryzykowną strategię. Inwestuje w papiery wartościowe, których ceny bardzo mocno się zmieniają. Na dłuższą metę lepszy jest fundusz, który w każdym roku jest blisko czołówki, nawet jeśli ani razu nie był najlepszy. Przynajmniej wiesz, czego się po nim spodziewać.

Lepszy fundusz z tradycjami czy ambitny maluch?

Fundusze różnią się między sobą wielkością. Jedne zarządzają kilkoma miliardami złotych. Portfele innych nic przekraczają kilkuset milionów złotych. Te pierwsze są jak nieruchawe frachtowce, nie zareagują szybko na zbliżający się sztorm, ale mają mocne podstawy - tradycję, która za nimi stoi. Małe fundusze są jak łódki na oceanie. Są zwrotne, płyną szybciej, dzięki temu pod względem zysków zwykle wyprzedzają gigantów. Ale nie do końca wiadomo, czego się po nich spodziewać. Najlepiej część pieniędzy trzymać w dużym funduszu z tradycjami, a część w małym, ale za to dynamicznym.

Na jak długo trzeba włożyć pieniądze do funduszu, żeby się opłaciło?

W przypadku najbezpieczniejszych funduszy nie ma żadnych ograniczeń - można włożyć do nich pieniądze nawet na kilka miesięcy. W przypadku funduszy agresywnych (np. zrównoważonych czy akcyjnych) bezpieczniej jest inwestować przez kilka lat. Oczywiście żaden fundusz nie zabroni wypłaty pieniędzy już po kilku miesiącach, ale rośnie wówczas ryzyko, że wypłacimy pieniądze w złym momencie.

Lepiej włożyć do funduszu raz, a dużo czy dopłacać co miesiąc po trochu?

W przypadku bezpiecznych funduszy to nie ma znaczenia. W przypadku tych agresywnych bezpieczniej jest dopłacać po trochu, by uniknąć zakupu jednostek uczestnictwa w niekorzystnym momencie. Może się zdarzyć, że fundusz pobiera wyższe prowizje od małych wpłat. Wówczas warto wpisać się do tzw. planu systematycznego oszczędzania. W zamian za zobowiązanie do systematycznych wpłat będziesz płacił niższe prowizje.

Gdzie i jak kupić fundusz?

Jednostki uczestnictwa są sprzedawane przez naszych pośredników finansowych. Aby stać się posiadaczem funduszu, wystarczy wyrazić chęć nabycia funduszu poprzez formularz zgłoszeniowy gdzie należy również podać swoje dane kontaktowe. Po skontaktowaniu się z doradcą finansowym i wybraniu funduszu wystarczy podpisać umowę o otwarciu rejestru, a potem wpłacić pieniądze na wskazane konto (na przelewie trzeba podać numer rejestru lub swój PESEL). Po kilku dniach na adres korespondencyjny fundusz przyśle zawiadomienie o zawarciu transakcji. Wpłacona kwota jest dzielona na tzw. jednostki uczestnictwa. Ich wartości codziennie podaje prasa. Gdy zdecydujesz się zakończyć inwestycje, fundusz prześle pieniądze na wskazane w umowie konto bankowe.

Opracowane na podstawie artykułu;
Maciej Samcik
"Jak to się robi, czyli funduszowe abecadło"
22 lutego 2006r. Gazeta Wyborcza

Zobacz także: oferowane przez nas fundusze inwestycyjne